![]()
Gayrı Resmi İlmek: Bas Üzerine Terimler II
Bas gitar
Yazacak çok şey var. Kendisi benim ana enstrümanım (pek iyi çalamasamda).
http://www.rodgoelz.com/electricbasshistory.htm ana kaynak aşağıdaki bilgiler için
4 Telli olarak ortaya çıkmış, şimdi 12 tellisine kadar gördüğüm bir enstruman bas gitar. En önemli çıkış amacı sanırım taşınması ve sesinin yükseltilmesi çok güç olan dik basa (kontrbas pek sevmediğim bir terim) alternatif olmak olabilir.
1930'lar civarında ilk örnekleri ortaya çıktıysa da, ticari olarak başarılı olmuş ve müzisyenler tarafından kabul görmüş ilk örnekleri leo fender tarafından ortaya çıkarılmış.
Kullanan önemli isimlerden ilki Monk Montgomery. Çalım tarzı gümüzünkinden oldukça farklıymış ama. Baş parmağıyla ve sürekli aşağı yönlü vuruşlarla çalmış ve dik basta çaldığı tarza benzer çalmış.
adını hemen belirtmemiz gerekenlerden biri de james jamerson 1961'den sonra çalmaya başladığı bas gitarla sanırım şimdiki basçıların tamamının önünü açmış.
Bu kadar tarih yeter bas gitar üzerine bir şeyler daha söyleyip bitireyim.
Bas gitar yukarıda belirttiğim gibi 4 ila 12 telli olabilir. Fakat genellikle 4-5-6 telli olarak görürüz. Bunların geleneksel akortlanma şekli.
4: E-A-D-G (Mi-la-Re-sol) (aşağıdaki bir mesajda bu notalama sistemini anlatayım)
5: E A D G C veya B E A D G (ikincisi daha yaygındır, birincisi daha çok bas gitarıyla akor çalan veya solo çalanları tercih ettiği bir tel seçimi)
6: B E A D G C (Si Mi la re sol do)
A (La) telinin 5 perdesinden itibaren (re notası/d teli de boşken bu sesi verir) normal akortlu bir gitarın ulaşamayacağı kadar bas seslere çıkar. Böylece dik basın doldurduğu sesleri, onun kadar ağır ve hantal olmadan doldurmayı başarır. Fakat yine de bu sesleri güzel biçimde çıkarabilmek için elektro gitardan daha uzun bir sapa ve daha ağır gövdeye sahip olması gerekmiştir. Tellerinin kalınlığı hakkında yorum yapmama sanırım gerek yok.
Manyetikleri normal gitar manyetikleriyle aynı sisteme göre fakat bas frekanslara yanıtları daha iyi olacak şekilde tasarlanır. Tabi tel sayısına göre kutupları veya genişlikleri değişebilir.
Bas gitardan duyulabilir bir ses almak için genellikle manyetiklerinden çıkan sesi anfi aracılığyla yükseltmeniz gerekir. İyi bir bas tonu için bas gitar için özellikle ayarlanmış bir anfi ve kabin önerilir.
Bas gitarlar bir de manyetik ve üzerindeki kontroller yoluyla ikiye ayrılır. Aktif ve pasif olarak.
Pasif: Manyetiklerden çıkan sinyal bas üzerinde güçlendirilmez. Ses sadece dirençler (potlar) ve kapasitörler (her ikisi de elektronik elemanlardır) aracılığıyla şekillendirilir. Bas aleminin bir kısmı (ben şimdilik bunlara dahilim) pasif gitarları tercih eder.
Aktif: Burası biraz çetrefil. İki tür aktiflikten bahsedebiliriz. Aktif manyetikler (ki azdır böyle gitar, ayrıntılarına girmeyeceğim) veya gitarın üzerine eklenmiş bir elektronik devre aracılığyla manyetiklerden gelen sinyali şekillendirebilen gitarlar. Üzerlerinde daha fazla pot (hani şu çevirdiğimiz meretler varya sesi, tonu değiştirmek için) bulunur. Bu enstrümanlar bir veya iki adet 9 voltluk pile ihtiyaç duyarlar. Seslerinin daha esnek (değişik tonlar elde edilmesi daha kolay) olduğu söylenir. Ayrıca gitarınızın üzerinde bas tiz ve orta frekansları ayarlayabilmeniz de bir başka artıdır( belki de değildir kim bilir :p). Pilleri arada bir değiştirmeniz iyi olur.
Şimdi gitarımızın aksamını biraz sayalım. Foto olsa daha kolay olabilirdi tabi)
Gövde: Gitar tonunu belirleyen ana öğelerden biri. Hani şu gitarımızın boyalı, şekilli kısmı. Baslarda bildiğim en yaygın kasa şekilleri jazz, precision, f bass şekilleri ama rickenbacker, alembic, gibson vs. (sayılamayacak kadar çok) kendine özgü şekilleri olan baslar yapıyor. İbanez ise bir dolu farklı şekillerde bas yapar. Bunları internetten aratarak fotolarını bulabilirsiniz.
Sap: klavyenin de üzerinde bulunduğu, yine yapıldığı ağaç tonu etkileyen, birçok gitarda klavye için üzerine farklı ve daha sert bir ağaç (gül ağacı ve abanoz en yaygılarıdır) eklenen kısmı. Perdeler üzerindedir. (tabi varlarsa) Gİtarın ölçeğine göre uzunluğu ve perdeler arası uzaklık değişebilir. Yİne üreticisine göre genişliği ve yarıçapı da değişir. Kimi insanlar benim gibi fenderin görece kalın ve geniş saplarından hoşlanırken. Bİr çok rockçı ibanezinkiler gibi ince ve "hızlı" klavyeleri tercih eder. Çeşitlerin çok olduğu ve basçının kişisel zevkine göre seçmesi gereken bir kısım.
headstock: türkçeye nasıl çevireceğimi bilemedim. Akort kulakları burada bulunur. Bununla ilgili söylenebilecek önemli bir nokta, fenderler gibi düz (arkaya doğru bir açı verilmemiş) olanlarında telleri takarken telinizin akort mekanizmasından ayrıldığı yerin mümkün olduğunca dibe yakın olması gerektiği. Böylece anlaşılmaz gürültülerden uzak durabilirsiniz.
manyetikler: mıknatıslar, bobinler (sarımlar), biraz metal ve (genellikle) plastik kutu. Üzerinde titreşen metal tellerin hareketini (titreşimini) elektrik sinyali haline getirirler. bunun teorisini bir gün anlatabilirim ama bugün o gün değil. Tellere yakınlığını ve yüksekliğini ayarlayabilirsiniz. ki bunlar gitarınızdan çıkan sesleri etkiler.
pickguard: gitarınızın yüzeyini pena darbelerine karşı korur, biraz dekoratif bir yanı da var tabi. Her gitarda olmak zorunda değil. (washburnün, yamahanın bir çok modelinde yok örneğin), fenderlerinse olmazsa olmazı.
bridge: köprü: tellerin diğer ucunun tutunduğu yer. Farklı tipleri var ama anlatmaya gücüm/vaktim yetmeyecek. Gitarınızın entonasyon (perdelere bastığınızda doğru frekansların çıkmasını sağlayan ayar) ayarlarının buradan yapılacağını, tel yüksekliği için de bir ayar bulunduğunu ekleyeyim. Metaldendir.
ton kontrolleri: (Pasif) bir potansiyometre (değiştirilebilir direç) ve bir kapasitörden oluşur. Ayarına göre tiz/bas/orta frekansta sesleri süzme/süzmeme ayarı yapabilirsiniz.
(aktif) devresini açıp incelemedim. Ama yukarıdakinden önemli bir farkı bu sesleri yükseltedebilirsiniz bazı aktif ton kontrollerinde.
Gövde üzerinde çevrilebilir düğmeler şeklindedirler.
şimdilik bu kadar. Bir çok eksik var yukarıdaki bilgilerde. Hatam varsa düzeltmeniz hoşuma gider.
Umarım faydalı oluyordur.
