Final master aşamasında EQ ayarları bittikten sonra -3 civarlarında gezinen ses yüksekliğini 0'a çekmek için düşük hassaslık (-3,-5) ve ratio'lu (2-3:1) Kompresör ve Limiter kullandım. Bu sayede volüm'ü 0'a yükselttim ve Limiter sayesinde 0'ı aşmasını engelledim. Ayrıca programın kompresör'ündeki Stereo Enhancer kısmından da düşük oranda stereo etkisini arttırdım. Bunlar olurken T-Racks programının kendi satürasyon'unu da (analog kayıtlara benzetmek için armonik distorsiyon efekti) kullanmış oldum ve parçanın final master'ını da bu şekilde bitirdim. Satürasyon, analog tip makara bant kayıt aletlerinde oluşan doğal sonuçtur. Yapılan ses kayıtları eğer yüksek volümlerde kayda alınırlarsa, makara teyp'ler dijital aletler gibi kırpma/çatlama/patlama yapmaz. Bunun yerine bildiğimiz distorsiyona sokar ve ses deforme olur. Satürasyon, teknolojinin gelişmiş olmadığı 70-80'li yıllarda ister istemez oluşan bir bozulmaydı. Fakat kayıt endüstrisinde yılların verdiği kulak aşinalığı sayesinde aranılan, istenilen özelliklerden biri olmuştur. Son yıllardaki analog-dijital kayıt sistemlerinin kaliteleri arasındaki tartışmalara da sebep budur. Analog sistemlerin daha sıcak bulunması da büyük oranda satürasyonla alakalıdır. Çünkü dijital kayıt aletlerinin temiz kayıt konusunda analog sistemlerden zayıf yanı kalmamıştır.
Son olarak, tüm anlattıklarım kendi bilgim,tecrübelerim ve yorumlarım doğrultusundadır. Kızlar Hepiniz'in mastering aşamalarında kullandığım yöntemler dünyada birçok tonmaister tarafından kullanılan yöntemlerdir. Fakat mastering'de 2+2=4 gibi kesin doğru tek bir yöntem yoktur. Kayıtları birbirlerinden ayıran başlıca özellikleri EQ, kompresör, Limiter ve Stereo Enhancer efektlerinin kullanım şekilleri ve kayıt aletlerinin kaliteleridir. Duyum açısından önemli olansa kanalların/seslerin anlaşılır olması, bas ve tizinin uç değerlerde olmaması, clip/pick vurmamasıdır. Unutulmaması gereken diğer bir konu ise farklı müzik sistemlerinde farklı sonuçlar çıkacağıdır. Müzik setinde bas-tiz iyi gelirken daha büyük sistemlerde deformasyonlara sebep olabilir. O yüzden referans müziği dinleyerek mastering yapılması faydalı olacaktır.
Bekçinin Notu
Bu bilgilendirici yazısı için otante'ye çok teşekkür eder, çalışmalarının ve paylaşımlarının devamını dileriz.