Malletle Çalınır, Besteciler Bayılır

Birkaç ayrı vibrafonun arasında oktav farklılıkları bulunabilir. Ancak kullanımı en yaygın vibrafonlar, fa’dan fa’ya üç oktav olanlar. Enstrüman genel olarak iki veya dört maletle çalınır ve çalım tekniği olarak da ‘iki malet’/ ‘dört malet’ biçiminde adlandırılır. Vibrafonu, bilindik sözkonusu tekniklerin dışında da, çalmak mümkün. Özellikle çağdaş müziğin sınır tanımaz alanında ve modern cazda kullanımına rastladığımız ‘viyolonsel yayıyla çalma tekniği’, enstrümanın kullanımına yeni bir önerme getirmiş. Modern cazın vibrafon virtüözü olarak bilinen ve Gary Burton’la Berklee’de çalışma fırsatı bulmuş Matthias Lupri (1964) bu önermeyi sunan, kullanan isimlerden. Bu özel teknikler arasında 5 hatta 6 maletle çalma tekniklerini de sayabiliriz.

Leedy Manufacturing Company tarafından 1920’li yıllarda ilk kez Amerika’da piyasaya sürülmüş. 1920’lerin sonunda enstrüman çeşitli değişiklilere uğratılmış. Enstrüman, günümüzde kullanılan ‘vibrafon’a dönüşünceye kadar aksamları, aksamlarında kullanılan materyaller bakımından da dönüştürülmüş. 1930’larda ise cazda yaygın kullanım alanı bulmuş.

Çağdaş müzikteki ilk kullanımı için bütün kaynaklar, Alben Berg’in “Lulu” operasını gösteriyor. Tarih ise 1934… Benjamin Britten (1913-1976) “Spring Symphony”de, Pierre Boulez (1925) “Le Marteau Sans Maître”de, Morton Feldman (1926-1987) “Rothko Chapel”de, Igor Stravinsky (1882- 1971) “Requiem Canticles”de, Dmitri Shostakovich (1906-1925) “14. ve 15. Senfoni”lerinde, Olivier Messiaen (1908-1992) “Turangalila Symphony” başta olmak üzere pek çok yapıtında vibrafon kullanmışlar.

Yann Tiersen (1970)’in Amelie filminin müziklerinde, Leonard Bernstein’ın (1918-1990) West Side Story’sinde kulağımız vibrafon sesini kolaylıkla ayırabildi.

Captaine Breefheard, Frank Zappa, The Beach Boys, The Beatles, Dire Straits, Pink Floyd hatta Madonna bile en az bir şarkılarında vibrafonu kullanmışlar.

Enstrümanın caza kabulü için Lional Hampton (1908 – 2002) ve ‘Mr. Swing’ olarak da bilinen Red Norvo (1908 – 1999) isimleri geçerli. Vibrafon kullanmaya başlamadan önce davul çalan Hampton, davulda kullandığı tekniği bir biçimiyle enstrümana taşımış, bu da onun müziğini vibrafon ve caz üzerinde taklitlerinden kaçınılacak hale getirmiş. Norvo ise enstrümanı Hampton’dan farklı olarak melodik bir enstrüman olarak kullanmasıyla biliniyor. Onun daha önceki enstrümanı ise, xylofon / ksilofondur. Sonra gelen isim ise kuşkusuz Milt Jackson (1993 – 1999). Joachim E. Berendt, meşhur ‘Caz Kitabı’nda, vibrafonun özellikle yorumcuları hakkında yazar.
1920’lerde dans, 1960’larda ise rock tarzındaki müziklerde kullanıldı. Günümüzde ise cazın yanı sıra, çağdaş müziklerde de kullanılıyor.