Etik, insan davranışlarının öğrenildiği bir alandır. Bu alan, insan davranışlarının iyi ya da kötü olup olmadıkları üzerine yapılan bir çalışmalar alanıdır. Etiğin kendine özgü bir konusu vardır. Bu konu alanı, insanın tutum ve davranışlarıdır. İnsan, iyi ile kötü, doğru ile yanlış arasında mücadele eden ahlaki (etik) bir varlıktır.. Diğer yandan da etik, davranışlarımızın doğru ve yanlış ile olması "gereken" kaidelere ilişkin felsefi çalışmalar alanıdır. Bu bağlamda etiği, kısaca, insan tutum ve davranışlarımızın iyi ya da kötü yönde değerlendirilmesi olarak tanımlayabiliriz. Tıp etiği ise tıp alanındaki tutum ve davranışların iyi ya da kötü yönden değerlendirilmesi çalışmaları olarak adlandırılabilir.
Konumuz çerçevesinde hem “etik” hem de “ahlak” kavramları karşımıza çıkmaktadır. Dünyada, iki sözcük bazıları tarafından aynı anlamda bazıları tarafından da farklı anlamlarda kullanılmaktadır Etik ve ahlak kelimelerini günlük hayatta aynı anlamda kullansak bile aralarında önemli ayrımların bulunduğunu akıldan çıkartmamalıyız. Yukarıda açıklamaya çalıştığımız gibi etik, kısaca, ahlak üzerine yapılan bir çalışmalar alanıdır.
Etik kelimesi Yunanca “ethos” kelimesinin Türkçe’de kullandığımız karşılığıdır. Ethos kelimesi karakter, adet (usul) veya gelenek anlamına gelmektedir. Türkçe’de “ahlak” olarak kullanılan, Latince’den gelen “morality” kelimesi de yine yakın anlamda davranış, adet ve alışkanlık anlamlarına gelmektedir. Arapça’dan Türkçe’ye giren ahlak ise “hulk” sözcüğünden türemiştir ve huy, mizaç, karakter anlamına gelmektedir.
Ahlak, davranışların toplumsal kurallarından meydana gelirken; etik, ise ahlakla ilgili insan davranışlarının neden ve gerekçeleri hakkındaki değerlendirmelerden oluşmaktadır. Ahlak kavramı, insan davranışlarının doğruluğu ya da yanlışlığına ilişkin toplumsal uzlaşma ya da belli bir toplumun geliştirdiği fikir birliği anlamına gelirken; etik, hem ahlak hem de etik teorilerini kapsayan bir alandır.
Etik konularını ele alış biçiminde farklı yöntemler sergilenmektedir. Bunlar genel olarak normatif ve normatif olmayan etik olarak iki alana ayrılmaktadır.
Normatif etik
Etiğin merkezi nitelikteki en önemli ilgi alanı, insan davranışlarını yargılamaya olanak sağlayan normlar, idealler, ilkeler, standartlar ya da ahlaki "gereklilik"lerdir. Eğer bağlayıcı bir "gereklilik" olmazsa, insan davranışının iyi ya da kötü olduğuna dair herhangi bir etik gerekçelendirme yapılamaz. Normatif etik, hangi kural ve davranışın ahlaki olarak kabul edilebilir olduğunu ve bunun nedenini sorgulamaya çalışır. Böylelikle karşımıza, uyulması beklenen az önce değindiğimiz ahlaki ilke, kural, standart vb. çıkar. Bu tür etik alanında, "etik yönden kabul edilebilir nitelikteki davranışları değerlendirebilecek ve rehberlik edecek genel kurallar hangileridir ve bunun gerekçesi/nedeni nedir ?" sorusuna cevap aranmaya çalışılır.
Etik teoriler bilimsel çalışmaların ahlaki yönünün değerlendirilmesinde de kullanılmaktadır. Araştırmalar sırasında ortaya çıkan bütün etik problemlerin çözümlenmesine uygun tek bir etik teori ya da yaklaşımın varlığından söz edemeyiz. Bununla birlikte, bazıları problemin tipine göre diğerlerine kıyasla “o durumda” daha yararlı olabilirler.
Günümüzde Batı kültüründe iki değişik normatif etik teoriden söz edilmektedir. Bunlardan biri ünlü filozof Immanuel Kant’ın (1724-1804) ödev (deontolojik) etiği diğeri ise sonuçsal etiktir. Eylemin sonucuna göre etik değerlendirmede bulunan sonuçsal etiğin bilinen en tipik örneği Yararcılık Etiğidir (Utilitarianism). Yararcılık Etiği 19. Yüzyılın ortalarında Jeremy Bentham (1748-1832) ile John Stuart Mill (1806-1873) tarafından geliştirilmişlerdir. Burada söz konusu olan, en çok sayıda insanın en çok fayda gördüğü eylem biçimi etik tarafından en doğru eylem olarak kabul edilmektedir.