![]()
96khz, 192khz gibi örnekleme hızları analog/dijital çevrimi öncesi kullanılan alçak geçiren filtrelerin tasarımından kaynaklanan zorluklarla ilgili. o açıdan bakınca 96khz fazlası ile yeterli, hatta 48khz bile duyulabilir bandın tamamını ( 0-20khz) rahatça örnekleyip, filtre tasarımcısına da işini kolaylaştırabilecek biraz ilave bant genişliği bırakır (her ne kadar 96khz kullanılan tasarım kadar rahat bırakmasa da). 192khz'de adam gibi çalışan bir elektronik saat üretmenin zor olduğu da doğru. o yüzden abartmamak ve piyasaya sürülen herşeye kanmamak lazım.
44.1 khz de duyulabilir bandın tamamını örnekleyebiliyor, ama filtre tasarımcısının işini biraz zorlaştırılıyor, ve bu ilave zorluk yol, su, elektrik ve düzlüğü bozulan frekans cevabı olarak vatandaşa geri gelebilir:)
hal böyle olunca bence kayıt için en uygun seçenekler 48khz ve 96khz.
yukarıda anlattığım problemin ne olduğunu doğal olarak anlamayanlar için bknz. http://www.dspguide.com/filtexam.htm
soldaki alçak geçiren analog filtrenin frekans cevabı sağdaki dijital filtre kadar düz değil (bknz. şekilde "excessive pass band ripple" olarak işaretlenen bölge). örnekleme öncesi kullanılan filtre bir analog filtre olmak zorunda, tasarımcının dijital filtre kullanmak gibi bir seçeneği, en azından o noktada, yok, ama o bölge daha az engebeli olabiliyor. şu şartla oluyor: kesme frekansı (cut-off frequency) noktasından itibaren frekans cevabının belli bir düzeyin altına indiği o bölgeyi (şekilde 1000-2000 hz arası) uzatırsan, örneğin 1000-3000 hz olacak şekilde tasarlarsan.
44.1 khz lik ses kartında o bölge 20-22.05khz arasında sıkışmak zorunda kalıyor, ya da tasarımcı bir miktar duyulabilir frekanslardan taviz verip kesme frekansını örneğin 18khz'e koyabilir (18-22.0khz arası yavaş yavaş zayıflatılıp örnekleme öncesi aşılmaması gereken maksimum teorik frerkans olan 22.05khz de yeterli sinyal zayıflaması sağlayabilir.), ve filtreden beklenen performans parametrelerinin sınırlarını çok zorlamadığı için 0-18khz arası hala daha yeterince düz olabilir - ama bu tasarım kararı sonucu ne oldu? 18-20khz arası duyulabilir bir bölge olduğu halde bir miktar zayıflatılarak örneklenmek zorunda kaldı.
halbuki örnekleme hızı olarak 44.1khz değil de 48khz seçilmiş olsaydı kesme frekansı 20khz'ye konabilir, ve örnekleme öncesi istenilen düzeyde sinyal zayıflaması 22.05khz de elde edilmek zorunda kalmaz, 24khz'e kadar pay bırakılabilirdi.
örnekleme frekansı olarka 96khz seçildiğinde ise hiç böyle bir problem olmaz, tasarımcı rahat rahat yayabilir, kahvesini söyler, keyfine bakar:) sinyal örneklendikten sonra da 20khz ötesi, hala daha birilerine batıyorsa, performansı sorunsuz olan bir sayısal filtre ile filtrelenir.
"pass-band ripple" denen şeyin ne tür problemlere yol açacağına gelince-- bu her şeyden önce sizin haberiniz olmayan bir EQ ayarı anlamına gelir. Tek bir enstrumanı kaydettiğiniz sürece çok bir önemi yok, ses beğendiğiniz gibi gelmiyorsa düzeltirsiniz, ki zaten her halükarda öyle yapacaksınız. Birden fazla enstrumanı stereo kaydettiğiniz zamanlarda ise, enstrumanların dinleyici tarafından hissedilen konumları kayar, ve onu kolay kolay düzeltemezsiniz. Serpent'in bahsettiği reverb problemi de bununla ilgili olabilir. Özetle 44.1khz'de çalışan hiçbir ses kartının duyulabilir frekans bandının tamamını üst frekansları zayıflatmadan algılayıp ( 20hz-20khz) aynı zamanda düz bir frekans cevabı vererek kaydetmesi pek olası görünmüyor (ama herhalde bir klasik müzik orkestrasını kaydetmiyorsanız bu çok ta umrunuzda olmayacak...). Hal böyleyken neden bütün cd playerların üzerinde 44.1khz lik DAC var denebilir. Cevabı da basit: müzik üretimi sırasında duyulan ihtiyaçlar ile üretilen müziğin yeniden çalınması (playback) sırasında duyulan ihtiyaçlar birbirinden çok farklı.
